Sinds 2010 verzorgt de werkgroep Vieren en Vorming van de Raad van Kerken Zeist een digitale veertigdagenkalender.
We hebben in kalender en het avondgebed in Zeist-West ook nu weer hetzelfde thema.
Het overkoepelende thema voor deze veertigdagentijd is: ‘De graankorrel die moet sterven’.
Helaas heeft Corja Bekius om gezondheidsredenen moeten besluiten niet mee te doen aan de voorbereiding van de thematiek. We zijn haar dankbaar dat ze hierbij zoveel jaar haar bijzondere kennis en kunde heeft ingebracht. We zijn bijzonder blij dat ze wel een kalenderserie voor haar rekening neemt.
Thematiek veertigdagentijd 2026 digitale kalender Raad van Kerken en avondgebeden Zeist-West:
‘De graankorrel die moet sterven’.
Met dit thema willen we de veertigdagentijd door, verwijzend naar Johannes 12: 2426 waar Jezus zijn dood aankondigt als hij zegt: ‘Als een graankorrel niet in de aarde valt en sterft blijft het één graankorrel, maar wanneer hij sterft draagt hij veel vrucht’.
De graankorrel valt, sterft, ligt in de aarde. Alleen dan kan nieuw leven ontstaan. ‘Wie zich aan zijn leven vastklampt, verliest het, maar wie in deze wereld zijn leven loslaat, behoudt het voor het eeuwige leven’.
Hij roept ons op Hem op die weg te volgen, de weg van het graan, onze levensweg. Lijden en sterven kunnen bijdragen aan innerlijke groei, wederopstanding, vernieuwing.
We verbinden dit thema met een aantal stadia uit de kruisweg van Jezus:
- Beproeving
- Gebonden
- Vallen en opstaan
- Macht en onmacht
- Buiten beeld 6. Verzet en overgave 7. En toch….
Dat de beelden, woorden en liederen bij deze thema’s ons mogen inspireren op de weg naar Pasen.
1. Beproeving
De evangelisten gebruiken verschillende beelden om aan te geven hoe Jezus in zijn leven zelf werd beproefd (bv. de verzoeking in de woestijn …), maar door alles heen vasthoudt aan de weg die hij moest gaan.
Was de laatste weg naar het kruis, die Jezus ging, een beproeving? Toch zéker niet in de betekenis van een test. Hij werd niet op de proef gesteld, behalve misschien in de Hof van Getsemane: “Indien het mogelijk is ….”, “maar niet mijn wil geschiede…”.
Diep-menselijke angst en overgave.
Het vólgen van Jezus, zou dat een beproeving kunnen zijn? Tegen alle gemakkelijke mantra’s als “Jezus in je hart, Hij is je vriend, enz.” klinken zijn woorden, waarbij de lat best hoog ligt: “Ga niet de gevraagde één mijl met iemand op, maar twee; keer iemand ook je andere wang toe; heb je vijand lief; laat bij het geven van aalmoezen je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet.”
Zo gemakkelijk is dat allemaal niet, het kan een hele opgave zijn, een leven lang. Toch zéker niet in de betekenis van een test, maar een manier van “omdenken” is het wel. Uit je natuurlijke, primaire gedragingen stappen. Met vallen en opstaan.
2. Gebonden
De handen gebonden, vastgezet door mensen die je uit de weg willen hebben, voor wie je te bedreigend bent. Zo begon Jezus aan zijn laatste dagen. Gebonden aan handen en voeten door machthebbers, mensen die hem hun wil opleggen, over hem willen heersen.
Die hem de mens niet willen laten zijn die hij is en wil zijn. Wat een lijdensweg! Veel mensen in deze wereld zijn onvrij, gebonden, onderworpen aan anderen die zich meer voelen dan zij. Zij lijden aan het leven. Kunnen ze de hoop bewaren? De hoop dat iemand hen ziet en aanziet, hen vrij maakt en in het licht zet?
3. Vallen en opstaan
Je kunt pas opstaan als je gevallen bent. Net zoals licht pas zichtbaar wordt als het donker is.
Jezus valt drie keer tijdens zijn gang naar zijn kruisiging. Drie keer staat hij op en gaat verder.
Het leven bestaat uit vallen en opstaan. We maken fouten, herstellen, gaan verder.
Steeds opnieuw. Waar halen we de kracht vandaan om telkens weer op te staan?
Uit welke bron putten we – wat geeft ons houvast, grond onder de voeten…. En wat als die kracht ontbreekt? Als we niet herstellen van wat het leven met ons doet. Wat helpt dan?
In de Bijbel komt het woord “opstaan” veelvuldig voor: sta op …, hij stond op ….; een noodzakelijke en heilzame handeling. Begin van nieuw leven. Het oude achterlaten.
Met Pasen gedenken we de opstanding van Christus. Nieuw begin. Maar het is er niet zomaar.
Er gaat een weg aan vooraf.
4. Macht en Onmacht
Macht en onmacht: tegenstelling of twee kanten van dezelfde medaille? Bij macht denken we al gauw aan kracht(ig) en bij onmacht aan het ontbreken ervan.
Net als in de Bijbelse tijd is er ook nu een verlangen naar krachtige leiders.
Maar wat is een krachtige leider?
Iemand die macht heeft om problemen te benoemen en de schuld daarvan neerlegt bij anderen? Polarisatie doet het goed onder een deel van de bevolking. Iemand die macht gebruikt om orde op zaken te stellen, maar vooral uit eigen belang handelt?
Macht kan een façade zijn van onmacht: het onvermogen om te vertrouwen. Op weg naar Pasen volgen we Jezus. Van hem zijn verhalen bekend waarin hij macht had. Hij gebruikte die macht nooit voor eigen belang.
Vaak het gaat juist anders dan je verwacht. In onmacht toont Hij zijn kracht
5. Buiten beeld
Om Jezus heen zijn nog veel verraders en spotters, maar hij is buiten beeld voor machthebbers en de groten der aarde.
Zijn helpers zijn er nog wel, maar toch… Ze kunnen hem niet meer bijstaan.
Ze moeten op afstand toezien.
Met hem raakt het goede waarvoor hij zich inzette ook buiten beeld, het was te bedreigend, zijn houding tegenover de naaste, zijn barmhartigheid.
Veel mensen staan aan de kant, zijn buiten beeld geraakt, hebben geen naam en geen gezicht meer. Moeten maar aanzien hoe een ander over hen en zonder hen beslist over hun leven.
Wie zal hen zien en hen een naam en een gezicht geven?
6. Verzet en overgave
Jezus klaagt de hemel aan, dit lijden, zinloos.
‘God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?´
Om daarna toch te kunnen zeggen; ‘In uw handen beveel ik mijn geest’. Dietrich Bonhoeffer zoekt in zijn boek ‘Verzet en overgave’ naar de weg tussen verzet en laffe overgave. Het boek bevat de aantekeningen, brieven en gedichten die Bonhoeffer in de gevangenis schreef van 1943 tot 1945.
Hij wint die strijd en vindt de innerlijke vrijheid die hem in staat stelt er te zijn voor anderen.
Overgave, wat een opgave!
Er moet wel een diep vertrouwen achter zitten om dat te kunnen.
7. En tóch …
De uitroep “En tóch….” lijkt in veel gevallen te verwijzen naar een verrassend, niet verwacht, hoopvol perspectief. Tegen alle gelatenheid of zelfs pessimisme in tekent zich vanuit het niets een opening aan, die als een “engeltje uit een doosje” ruimte en hoop schept. Is dat een stemmetje in of buiten ons dat ons aanzet tot meer dan we eigenlijk verwachten? “En toch …” is daarmee positief gericht.
Niet altijd gaat het zo. Wat te denken van: “En tóch …… had niemand de waarschuwingen serieus genomen”. Of: “En tóch…. verviel ik weer in dezelfde fout”.
De uitroep toont teleurstelling, cynisme, boosheid.
De mens is een vat vol tegenstrijdigheden; zich vastklampend aan sporen van licht en toekomst, maar ook terugvallend op uitzichtloosheid. Kan Pasen de balans doorbreken?
In de Goede Week wordt de kalender van woensdag tot en met Pasen door de redactie verzorgd.
Auteurs van de kalender (op volgorde van de bijdragen in de week):
- Corja Bekius, theoloog, Protestantse wijkgemeente Zeist-West
- Vincent Duindam, psycholoog / schrijver
- Maaike van Rinsum-de Jong, predikant Doopsgezinde Gemeente Zeist
- Ineke en André Droogers, Doopsgezinde Gemeente Zeist
- Geertje Huisman, Doopsgezinde Gemeente Zeist
- Ursula de Jong, Doopsgezinde Gemeente Zeist
- Pieter Meester, Doopsgezinde Gemeente Zeist
- Humbert Hessen, bisschop Evangelische Broedergemeente
- Denny Zinhagel, predikant Evangelische Broedergemeente Curaçao
- Stefan Bernhard, predikant Evangelische Broedergemeente Zeist
- Joris Vercammen, emeritus Aartsbisschop van Utrecht (Oud-Katholieke Kerk)
- Marja van der Horst, lekenvoorganger Parochie van de Heilige Familie
- Agnes Beuving-Amelink, Nederlandse Gereformeerde Kerk Zeist
Thematiek en inhoud: Jeannette van Andel, Nannie Boers en Arie Boers
Vormgeving en verzending: Hugo Albers en Kees Manintveld
Aswoensdag 18 februari 2026
Afbeelding: Corja Bekius, In beproeving, wees er
In: Teun Kruijswijk Jansen, Vensters op het Onze Vader,
Uitgave Docete 2021
Beproeving
Breng ons niet in beproeving, maar red ons van het kwaad, is de zesde bede van het Onze Vader in de nieuwe Bijbelvertaling (2021). Vroeger baden we om niet in verzoeking of bekoring te worden gebracht. Het woord beproeving heeft een breder betekenisveld. Een predikant vroeg in coronatijd wat zijn gemeenteleden een beproeving vonden. Er kwam een waaier aan antwoorden binnen, waarvan vele gekleurd waren door de crisis van de pandemie. Elke tijd brengt eigen beproevingen mee en stelt ons voor nieuwe uitdagingen. In de persoonlijke sfeer kan een zware situatie een beproeving worden als die uitzichtloos lijkt. Momenteel vind ik het lezen van de krant ook een soort beproeving. Als je elke dag ziet hoe grote wereldleiders omgaan met geld en macht… en hoeveel leed en onrecht er in de wereld is. Hoe gaan we daarmee om? De bede om beproevingen te doorstaan kan ons sterken om niet weg te kijken, maar te blijven zoeken naar kleine dingen die we wél kunnen doen, in navolging van Jezus ‘die het ons heeft voorgedaan’.
door: Corja Bekius
19 februari 2026
Beproeving
Het kan pijn doen als je groeit. Kijk maar naar onze lieve kleinzoon Noah. Hij is zeven jaar. Bij hem doet het ook zeer. Dat is ‘groeipijn’, zegt zijn mama. Ook als je je ontwikkelt en spiritueel groeit, gaat daar vaak een donkere nacht aan vooraf. Het afleggen van oude beperkende gewoontes kan aanvankelijk als onprettig, of leeg, aanvoelen. Je bent niet meer je ‘oude zelf’, met sommige dingen van jezelf wil je niet meer verder. Oude pijn, verslavingen, rancunes. Maar je ‘nieuwe zelf’ lijkt er nog niet te zijn. Dan gaat het erom die leegte binnen te durven gaan. Dat kan moeilijk zijn. Niet meteen een groene plant zetten op de lege plek waar eerst de kerstboom stond. Of je agenda vol plannen als je met pensioen gaat. Het kan voelen als een droge periode (als dry january). En dit is ook één van de functies van vasten. Dan leg je ’t jezelf op, maar het kan ook ‘zomaar’ gebeuren. Bij verlies. Maar als je geduld hebt en de lege plek ‘aankijkt’, is daar al de volheid. Je ‘nieuwe’ zelf, dat daar eigenlijk altijd al op je wachtte.
door: Vincent Duindam
20 februari 2026
Deze man is in gevecht. Je ziet het aan zijn gezicht, aan zijn ogen. Hij is moe, doodmoe. Hij wordt belaagd door demonen, door zwarte gedachten. Door zorgen, door de druk van verwachtingen. Verwachting van anderen, verwachtingen van zichzelf. Van God, misschien ook?Wij zijn Jezus niet, maar Jezus was wel zoals wij. In zijn ogen zie ik de blik van elk mens dat het moeilijk heeft. Ik zie de blik van de alleenstaande moeder die de eindjes aan elkaar moet knopen. Van de leerkracht, die zijn best doet om alle 32 kinderen in zijn lokaal recht te doen. Van de zorgmedewerker, die moedeloos wordt van alle administratie, terwijl ze juist bij de mensen wil zijn. Van de eenzame oudere, die verlangt naar een gezicht, naar verbinding. Het zijn onze ogen. Dat we kracht mogen ervaren in de wetenschap dat Hij onze weg gegaan is, en dat Hij nog steeds met ons meegaat op onze eigen weg. door: Maaike van Rinsum-de JongTekst
Afbeelding: Bible Art
21 februari 2026
In de Bijbel heeft het woord beproeving de notie, het idee van een onderzoek, een examen. Dat examen moet men voor God afleggen. Men moet Hem laten zien wat men waard is. “God examineert onze harten”. (1 Thes. 2 vs.4) Het Nieuwe Testament volgt hiermee het Oude Testament. De profeet Jeremia gebruikt hiervoor het beeld van de zilversmid (Jeremia 6 vs.27 e.v.): De smid doet het ruwe metaal in de smeltkroes om het zuivere zilver van de onzuivere delen te scheiden. Dat het niet eenvoudig is blijkt uit de uitroep van Jezus: “Eli, Eli, lama sabachtani? D.w.z.: “Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?” Gods Zoon Jezus wordt hevig op de proef gesteld. In Zijn menselijke natuur citeert Jezus de vraag, die ook zijn voorvader David in Psalm 22 stelt aan God. Ook ons leven zit vol met waaroms. Mogen wij die stellen? Ja. Ook aan God? Waarom niet. Ook David en Jezus hebben dat gedaan. Veel komt tot ons via de massamedia. Maar ook ons leven is vaak vol vragen, vol waaroms. Hoe gaan wij daarmee om? Ook voor ons kan het volgen van Jezus een beproeving zijn. Ook wat dit betreft kunnen wij leren van Jezus: Jezus laat Zich leiden door Gods Woord. Daarin zoekt Hij Zijn kracht. door: Humbert Hessen
22 februari 2026
Waag ik het? Waag ik mij? Dat zijn spannende vragen. Levensvragen. Want een leven dat niet ‘gewaagd wordt’ is een leven dat niet geleefd wordt. Voor Jezus was het niet anders. In de woestijn ervaart hij wat wij allemaal ook wel ervaren: er moet een keuze gemaakt worden. Ofwel sluit je je op in jezelf, beschouw je alles en iedereen als bron voor eigen profijt, ofwel ga je leven vanuit de verbondenheid die je ervaart als je ingaat op de uitnodigingen om lief te hebben die je op je levenspad voortdurend tegenkomt. Het is de mogelijkheid dat je deel bent van één groot liefdesspel waarvan de Eeuwige de motor is. Jezus leerde die Eeuwige kennen als zijn Vader, als zijn Levengever. Het valt niet te bewijzen, het is niet te manipuleren of uit te testen, niet te beproeven. Je kunt je er alleen maar aan overgeven. Het kan jou wel beproeven want wie schrikt er niet voor terug, voor dit waagstuk?
door: Joris Vercammen
